odcinek 7, Estomihi

"Esto mihi in Deum protectorem, et in locum refugii, ut salvum me facias" (Bądź mi Boże schronieniem i zamkiem warownym, aby mnie ocalić) Ps 71, 3

Estomihi (Quinquagesima, Niedziela Pięćdziesiątnicy) to ostatnia niedziela przed Środą Popielcową. Z jednej strony wyznacza czas przygotowania duchowego do Wielkiego Postu, z drugiej to punkt kulminacyjny karnawałowego świętowania...

W Polsce z Niedzielą Zapustną (to polska nazwa Estomihi) i kolejnymi dniami przed Środą Popielcową jest związanych wiele ludowych zwyczajów. Na kujawskich drogach można jeszcze dziś spotkać kolorowe korowody przebierańców z maszkarami, symbolizującymi siły przyrody. Wśród nich najważniejszą postacią zapustnych korowodów była i jest koza, ale chodzą też niedźwiedź, koń, bocian, śmierć, diabeł, kominiarz, młoda para i wiele innych postaci. Kiedyś wierzono, że wędrówki zapustników spowodują szybkie nadejście wiosny. Na zakończenie obchodów urządzano w karczmie zabawę, zwaną podkoziołkiem, podczas której dziewczęta wykupywały tańce, rzucając pieniądze pod ustawioną na stołku figurkę koziołka. 

W Lipsku w czasach Bacha "kozy" nie było. Estomihi była za to ostatnią przed Wielkim Postem niedzielą, podczas której w kościołach rozbrzmiewała muzyka. Potem następował okres muzycznej ciszy - tempus clausum.

Jedna z kantat napisanych przez Bacha na tę niedzielę jest szczególnie ciekawa, bo była dołączona - jako jedna z dwóch - do aplikacji na stanowisko kantora w kościele św. Tomasza. To "Jesus nahm zu sich die Zwölfe", BWV 22. Została wykonana po raz pierwszy 7 lutego 1723 roku. Na partyturze Bach dopisał "Das ist das Probe-Stück für Leipzig" (To utwór na przesłuchanie w Lipsku). Na manuskrypcie jest też inny dopisek: Concerto Dominica Estomihi (Koncert na Niedzielę Estomihi). Obydwie "aplikacyjne" kantaty oceniono jako ukazujące szerokie i nadzwyczaj spójne spektrum sztuki wokalnej. Bach posadę otrzymał. Może między innymi dzięki tej kantacie Bach stworzył sobie warunki do napisania swoich największych dzieł...

Jeśli macie ochotę, posłuchajcie finałowego chorału:

Jan Sebastian Bach, kantata "Jesus nahm zu sich die Zwölfe" (Jezus wzywa do siebie Dwunastu), BWV 22

chór "Ertöt uns durch dein Güte"

"Ertöt uns durch dein Güte,

Erweck uns durch dein Gnad;

Den alten Menschen kränke,

Dass der neu' leben mag

Wohl hie auf dieser Erden,

Den Sinn und all Begehren

Und G'danken hab'n zu dir."

Uśmiercaj w nas, co złego,

By łaskaw nam był Bóg.

Człowieka zniszcz starego,

By nowy ożyć mógł

I wszystkie swe pragnienia

I myśli i życzenia

On z Tobą związać chciał.

Switzerland Choir and Orchestra of the J. S. Bach Foundation 

Rudolf Lutz - dyrygent

J. S. Bach-Stiftung