Wszystkie posty

jeszcze więcej do czytania...
Pokazywanie postów oznaczonych etykietą BWV 186a. Pokaż wszystkie posty
Pokazywanie postów oznaczonych etykietą BWV 186a. Pokaż wszystkie posty

B!52, Odcinek 54 - Advent III


Jako, że w okresie lipskim Johann Sebastian Bach nie pisaÅ‚ kantat na trzy niedziele poprzedzajÄ…ce Boże Narodzenie (tempus clausum), zachowaÅ‚a siÄ™ tylko jedna kantata napisana przez niego na trzeciÄ… niedzielÄ™ Adwentu: skomponowana jeszcze w Weimarze Ärgre dich, o Seele, nicht,  BWV 186a. Bachowi przypisywano jeszcze kantatÄ™ Das ist je gewißlich wahr, nadano jej nawet w katalogu Bach Werke Verzeichnis numer 141, jej autorem jest jednak Georga Philipp Telemann, stÄ…d wystÄ™puje w katalogu jego dzieÅ„ pod numerem TWV 1:183.

Kantata Ärgre dich, o Seele, nicht,  BWV 186a zostaÅ‚a wykonana po raz pierwszy w Weimarze 13 grudnia 1716 roku. Czytano wtedy w koÅ›cioÅ‚ach miÄ™dzy innymi fragment z Ewangelii wedÅ‚ug Å›w. Mateusza o uwiÄ™zieniu Å›w. Jana Chrzciciela i o Å›wiadectwie Jezusa o Janie.

Libretto kantaty opiera się na tekście Salomona Francka, opublikowanym później w zbiorze Evangelische Sonn- und Fest-Tages-Andachten oraz na chorale Ludwiga Helmboldta. Po przeprowadzce do Lipska, Bach wykorzystał kantatę ponownie, jednak z innej okazji - na siódmą niedzielę po Trójcy Świętej w roku 1723 (11 lipca). Kantata została powiększona wtedy do dwóch części rozdzielonych w czasie liturgii kazaniem. Zostały dodane recytatywy, zmienione nieznacznie teksty arii a ostatni chorał został zastąpiony jedenastą zwrotką hymnu Paula Speratusa Es ist das Heil uns kommen her z roku 1523, dwunasta zwrotka tego hymnu została też dodana jako chorał zamykający część kantaty wykonywaną przed kazaniem.

Dla porządku przedstawiam kolejność części kantaty BWV 186a, w nawiasie jest podany numer, który część przybrała w lipskiej wersji kantaty (BWV 186):

1. Chór: Ärgre dich, o Seele, nicht (1/11)
2. Aria (bas): Bist du, der da kommen soll (3/11)
3. Aria (tenor): Messias läßt sich merken (5/11 - tytuł: Mein Heiland läßt sich merken)
4. Aria (sopran): Die Armen will der Herr umarmen (8/11)
5. Aria (sopran, alt): Laß Seele, kein Leiden (10/11)
6. Chorale: Darum, ob ich schon dulde


Kantata Ärgre dich, o Seele, nicht zostaÅ‚a rozpisana na cztery gÅ‚osy solowe (sopran, alt, tenor, bas), czteroglosowy chór oraz zespół instrumentalny: dwa oboje, taille, dwoje skrzypiec, altówka i basso continuo z fagotem. 

Nie są dostępne nagrania weimarskiej wersji kantaty Ärgre dich, o Seele, nicht. Zapraszam więc do posłuchania początkowego chóru z wersji lipskiej w wykonaniu English Baroque Soloists & Choir pod dyrekcją Johna Eliota Gardinera, który o tej części pisze, że nie jest ani kwiecista, ani uroczysta, ale na swój sposób bardzo ekspresyjna. Nie wiadomo też, co dodaje jej więcej elokwencji, partie instrumentalne (smyczki zdwojone przez instrumenty stroikowe), czy głos chóru...

Ärgre dich, o Seele, nicht,
Dass das allerhöchste Licht,
Gottes Glanz und Ebenbild,
Sich in Knechtsgestalt verhüllt,
Ärgre dich, o Seele, nicht!

Nie martw się, o duszo ma.
Że najwyższa ŚwiatÅ‚ość ta,
Boga blask i Obraz Boży,
W sÅ‚ugi ciele sam się korzy.
Nie martw się, o duszo ma!