Urodziny Bacha!!! Oglądajcie!!!

Kiedy na początku 2017 roku postanowiłem znaleźć dla mojego pisania lepsze miejsce niż nikomu nie pokazywane notatki albo prywatny profil na Facebooku, nie przypuszczałem nawet, że wywoła to tak wielką lawinę pozytywnych zmian...

Dziękuję za wszystko, co wydarzyło się w ciągu minionego roku: za spotkania, koncerty, festiwale, muzyczne podróże; za wszystkie otrzymane zaproszenia, dowody sympatii, rozmowy; za zaufanie; za to, że wokół Baroque Goes Nuts! zgromadziła się całkiem już spora grupa czytelników.

Nie byłoby tego wszystkiego gdyby nie pomoc i wsparcie - nie tylko w sprawach blogowych - Marcina. Mam nadzieję, że będę w stanie kiedyś to odpłacić...

Zapraszam do obejrzenia filmu z podsumowaniem wydarzeń tych kilku miesięcy blogowej działalności, muzycznie opartym na arii, której fragmencik stał się dżinglem do wszystkich dotychczasowych jutubek.

Przed nami już jednak rok 2018. Niech przyniesie wszystkim dużo radości; niech marzenia zmieniają się w plany!

Druga niedziela Wielkiego Postu to Reminiscere, od pierwszych słów Introitu na ten dzień: "Reminiscere miserationum tuarum, Domine" (Wspomnij, Panie, na swe miłosierdzie). Bach, z powodu obowiązującego tempus clausum nie napisał kantaty na tę niedzielę. Istnieje jednak kantata napisana do tekstu Georga Christiana Lehmsa przeznaczonego właśnie na Oculi. To „Widerstehe doch der Sünde“ BWV 54. Piękna aria początkowa z tej kantaty jest wykorzystywana przez kompozytorów i muzykologów do rekonstrukcji Pasji według św. Marka, której warstwa muzyczna zaginęła...

Pasja według św. Marka, BWV 247 została wykonana w Lipsku w Wielki Piątek 1731 roku i jeszcze raz w roku 1744 w nieco zmienionej wersji. Zachowało się jedynie libretto, które napisał Picander. Uważa się powszechnie, że przy pisaniu Pasji według św. Marka Bach wykorzystał w dużym stopniu materiał z „Lass Fürstin, lass noch einen Strahl“, BWV 198 - muzyki żałobnej ku czci Chrystiany Eberhardyny, żony króla Polski i elektora Saksonii Augusta II Mocnego oraz wspomnianej już kantaty „Widerstehe doch der Sünde“. Wiadomo też, że niektóre chóry z Pasji zostały wykorzystane w Oratorium na Boże Narodzenie i dlatego od dawna są podejmowane próby rekonstrukcji Pasji. Rekonstrukcji takich dokonywali między innymi Diethard Hellmann, Ton Koopman, Rudolf Kleber i Aleksander Ferdynand Grychtolik, a w Polsce Stefan Sutkowski - twórca Warszawskiej Opery Kameralnej.

Główna różnica w poszczególnych rekonstrukcjach to podejście do recytatywów. Używa się albo recytatywów pochodzących z Pasji według św. Marka przypisywanej Reinhardowi Kaiserowi (1674-1739), o której wiadomo, że była przez Bacha wykonywana w Lipsku, albo tekstu muzycznego pochodzącego z innych kompozycji Bacha. Czasami rekonstruktorzy decydują się na dopisanie swoich własnych nut; zdarza się też, że recytatywy są po prostu deklamowane.

Jeśli macie ochotę, posłuchajcie zamkniętego fragmentu arii „Falsche Welt, dein schmeichelnd Küssen“, w której użyto materiału muzycznego z kantaty „Widerstehe doch der Sünde“ BWV 54. A jeśli chcielibyście posłuchać całej Pasji według św. Marka, nie ma najmniejszego problemu:

Data - niedziela, 19 marca 2017 roku, godz. 17

Miejsce - Filharmonia Pomorska im. Ignacego Jana Paderewskiego w Bydgoszczy

"Falsche Welt, dein schmeichelnd Küssen,

Ist der frommen Seelen Gift.

Deine Zungen sind voll Stechen,

Und die Worte, die sie sprechen,

Sind zu Fallen angestift."

Fałszywy świecie, twoje przymilne pocałunki

są jadem dla prawych dusz.

Twoje języki są jak żądła,

A słowa, które wypowiadają

Popychają nas ku upadkowi.

"Esto mihi in Deum protectorem, et in locum refugii, ut salvum me facias" (Bądź mi Boże schronieniem i zamkiem warownym, aby mnie ocalić) Ps 71, 3

Estomihi (Quinquagesima, Niedziela Pięćdziesiątnicy) to ostatnia niedziela przed Środą Popielcową. Z jednej strony wyznacza czas przygotowania duchowego do Wielkiego Postu, z drugiej to punkt kulminacyjny karnawałowego świętowania...

W Polsce z Niedzielą Zapustną (to polska nazwa Estomihi) i kolejnymi dniami przed Środą Popielcową jest związanych wiele ludowych zwyczajów. Na kujawskich drogach można jeszcze dziś spotkać kolorowe korowody przebierańców z maszkarami, symbolizującymi siły przyrody. Wśród nich najważniejszą postacią zapustnych korowodów była i jest koza, ale chodzą też niedźwiedź, koń, bocian, śmierć, diabeł, kominiarz, młoda para i wiele innych postaci. Kiedyś wierzono, że wędrówki zapustników spowodują szybkie nadejście wiosny. Na zakończenie obchodów urządzano w karczmie zabawę, zwaną podkoziołkiem, podczas której dziewczęta wykupywały tańce, rzucając pieniądze pod ustawioną na stołku figurkę koziołka. 

W Lipsku w czasach Bacha "kozy" nie było. Estomihi była za to ostatnią przed Wielkim Postem niedzielą, podczas której w kościołach rozbrzmiewała muzyka. Potem następował okres muzycznej ciszy - tempus clausum.

Jedna z kantat napisanych przez Bacha na tę niedzielę jest szczególnie ciekawa, bo była dołączona - jako jedna z dwóch - do aplikacji na stanowisko kantora w kościele św. Tomasza. To "Jesus nahm zu sich die Zwölfe", BWV 22. Została wykonana po raz pierwszy 7 lutego 1723 roku. Na partyturze Bach dopisał "Das ist das Probe-Stück für Leipzig" (To utwór na przesłuchanie w Lipsku). Na manuskrypcie jest też inny dopisek: Concerto Dominica Estomihi (Koncert na Niedzielę Estomihi). Obydwie "aplikacyjne" kantaty oceniono jako ukazujące szerokie i nadzwyczaj spójne spektrum sztuki wokalnej. Bach posadę otrzymał. Może między innymi dzięki tej kantacie Bach stworzył sobie warunki do napisania swoich największych dzieł...

Jeśli macie ochotę, posłuchajcie finałowego chorału:

Jan Sebastian Bach, kantata "Jesus nahm zu sich die Zwölfe" (Jezus wzywa do siebie Dwunastu), BWV 22

chór "Ertöt uns durch dein Güte"

"Ertöt uns durch dein Güte,

Erweck uns durch dein Gnad;

Den alten Menschen kränke,

Dass der neu' leben mag

Wohl hie auf dieser Erden,

Den Sinn und all Begehren

Und G'danken hab'n zu dir."

Uśmiercaj w nas, co złego,

By łaskaw nam był Bóg.

Człowieka zniszcz starego,

By nowy ożyć mógł

I wszystkie swe pragnienia

I myśli i życzenia

On z Tobą związać chciał.

Switzerland Choir and Orchestra of the J. S. Bach Foundation 

Rudolf Lutz - dyrygent

J. S. Bach-Stiftung

313 lat temu umarł Marc-Antoine Charpentier (1643-1704). Niepotwierdzona historia głosi, że kiedy zaledwie po jednym semestrze studiów rzucił prawo, wyjechał do Rzymu, by studiować malarstwo. Na żadnej z jego partytur nie ma ani jednego rysunku, więc pewnie historia nie jest prawdziwa. Prawdą jest już jednak na pewno to, że w Rzymie muzyczny talent Charpentiera dostrzegł słynny Giacomo Carissimi, który został nauczycielem i mentorem młodego Francuza.

Po powrocie do Paryża Charpentier był wiele lat muzykiem na dworze księżnej Marii de Guise, potem służył u Jezuitów, by na koniec życia zostać "maître de musique" w Sainte-Chapelle (Święta Kaplica), centrum życia religijnego Paryża. 

Charpentier komponował przede wszystkim muzykę religijną: motety, msze, hymny (fragment jego Te Deum funkcjonuje w popkulturze jako sygnał Eurowizji), ale pisał też utwory świeckie: muzykę do spektakli teatralnych realizowanych przez Moliera i opery.

Właśnie od tytułu jednej z oper Charpentiera wziął swoją nazwę jeden z najlepszych na świecie zespołów wykonujących muzykę barokową, Les Arts Florissants (Les Arts Florissants | Page officielle), którego posłucham na Actus Humanus. Będą to właśnie utwory Marca-Antoine'a Charpentiera nawiązujące do tematyki Wielkiego Postu i Wielkanocy...

Jeśli macie ochotę, posłuchajcie jednego z nich.

Marc-Antoine Charpentier: Stabat Mater pour des religieuses

Le Concert des Nations i Jordi Savall 

nagranje Telewizji MEZZO z La Chapelle Royale w Wersalu.

Ciąg dalszy dzisiejszego wzdychania. Tym razem będzie do drzewa... Nawet wiersze zacząłem tłumaczyć. Baroque goes nuts!

G.F. Händel - Serse, HWV 40

aria "Ombra mai fù"

"Ombra mai fù di vegetabile,

cara ed amabile, soave più."

Nigdy cień żadnego drzewa nie był dla mnie droższy, 

żaden też piękniejszy i od Ciebie słodszy...

Niby Tłusty Czwartek, karnawał i słodkości, ale jakoś tak sennie i niemrawo, żeby nie powiedzieć melancholijnie i raczej smutno. Nawet Händel nie proponuje dziś na swoje urodziny "Muzyki ogni sztucznych", tylko spokojne arie i łzawe ody...

_________________

Wieczna krynico boskiego światła,

Podwójnym ciepłem wszystko rogrzewasz

I Twoja chwała słusznie wciąż wzrasta,

By dzień codzienny blask przybrał nieba...

G.F. Händel, Oda na urodziny Królowej Anny, HWV 74

Aria "Eternal source of light divine"

Myślałem, że Jej w tym roku przed Wielkanocą nie usłyszę. A jednak... Dzięki uprzejmości Filharmonia Poznańska, za co bardzo dziękuję.

Jan Sebastian Bach, Matthäus Passion (Pasja według św. Mateusza), BWV 244

Trochę jej będzie w różowym głośniku. Dzisiaj basowa aria "Mache, dich, mein Herze, rein" ("Oczyść się, moje serce"). Stephan MacLeod i Philippe Herreweghe.

2WIMC: To prawie trzy godziny muzyki 😉

Od niedzielnego wieczoru w Operze Nova w różowym głośniku brzmi często Cavalleria Rusticana Mascagniego. Dziś natrafiłem na dwa ciekawe nagrania Intermezza z tej opery. Pierwsze z 1940 roku - Pietro Mascagni dyryguje mediolańską orkiestrą Teatro alla Scala. Na drugim kompozytor gra swoje Intermezzo na fortepianie...

To ciekawe doświadczenie usłyszeć jak kompozytor czuje swoją własną muzykę....

Pięknego wieczoru 😘

Cudne to... Dobrej nocy 😘

Francesco Geminiani (1687-1762)

Concerto Grosso nr 1 D-dur 

Transkrypcja sonaty skrzypcowej Arcangelo Corellego op.5 nr 1

Z muzyką na urodziny Królowej problemu nie ma. Wszyscy ją pisali w dużych ilościach. Z Królami gorzej. Może Królowie nie lubili ód pisanych przez swoich nadwornych kompozytorów...

Od reguły są jednak wyjątki. Otóż William Boyce (1711-1779) pisał na urodziny Jerzego III ody, uwertury i symfonie. Pięknie je na dodatek tytułował: "Prepare, prepare your songs", "Patron of Arts", "Ye Power Who Rules". A kiedy Jerzy III wracał z niedalekiej nawet podróży, zawsze witała go pieśń skomponowana na tę okoliczność przez Sir Boyce'a.

Czymże sobie na to ów król od ód zasłużył? Kto to wie... W każdym razie to raczej nie muzyka Williama Boyce'a była przyczyną Szaleństwa Króla Jerzego...

Epifania. Wszyscy przyjdą z Saby; przywiozą złoto i kadzidło, śpiewając pieśni pochwalne na cześć Pana. J.S.Bach, Kantata "Sie werden aus Saba alle kommen" BWV 65 Paul McCreesh, Gabrieli Consort and Players