Jeśli jest okazja, staram sie podejmować temat kobiet, które tworzyły w epoce baroku. Pisałem już o tym przy okazji koncertu Kerstin Behnke w Filharmonii Pomorskiej, czy postach poświęconych Barbarze Strozzi i Isabelli Calegari. Z wielką przyjemnością przeczytałem więc program tegorocznego festiwalu Forum Musicum organizowanego w dniach 16-26 sierpnia 2017 roku przez Narodowe Forum Muzyki pod hasłem "Al femminile – na kobiecy sposób". Na Festiwalu nie zabraknie baroku, a na jednym z koncertów znalazły się także utwory moich bohaterek.

"Podczas tegorocznego Festiwalu Forum Musicum spróbujemy poznać dzieło i życie kobiet kompozytorek żyjących w czasach, w których pozycja społeczna kobiety nie predestynowała jej do zawodów artystycznych. Muzyka w dawnych wiekach była zdecydowanie domeną mężczyzn. Pomijając bardzo rzadkie postacie kobiet tak wysoko postawionych jak Hildegarda z Bingen, w zasadzie jedynie stan zakonny umożliwiał kobietom uprawianie sztuki muzycznej w szerszym nieco zakresie niż tylko dla rozrywki. Dopiero w pod koniec XVI wieku spotykamy się z kobietami uprawiającymi zawodowo sztukę śpiewu, jednak niezwykle rzadko były wśród nich kompozytorki. Jeszcze w wiekach  XVII i XVIII kobieta mogła być kompozytorką jedynie dzięki szczególnym okolicznościom, wszak w owym czasie być kompozytorem nie wystarczało po prostu pisać muzykę. Trzeba było mieć określoną pozycję na dworze lub w kościele i przede wszystkim publikować. W świecie zdominowanym całkowicie przez mężczyzn niektórym kobietom się to udało." (http://www.nfm.wroclaw.pl/)

Dla miłośników muzyki dawnej obiecująco zapowiadają się wszystkie festiwalowe propozycje:

18 sierpnia 2017 roku w kolegiacie Świętego Krzyża i św. Bartłomieja we Wrocławiu usłyszymy w wykonaniu zespołu Ensemble Peregrina z Bazylei muzykę z żeńskich klasztorów napisaną na cześć świętych kobiet od XII do XV wieku.

19 sierpnia 2017 roku w Oratorium Marianum zespół Filatura di Musica zagra sonaty fletowe i klawesynowe Anny Bon, włoskiej przedstawicielki muzycznego rokoka.

24 sierpnia 2017 w ewangelicko-augsburskim kościele Opatrzności Bożej będzie okazja do posłuchania Iwony Leśniowskiej-Lubowicz, Lilianny Stawarz, Karoliny Zych, Henryka Kasperczaka, Grzegorza Lalka i Tomasza Pokrzywińskiego w sonatach skrzypcowych oraz kantatch Élisabeth Jacquet de la Guerre, o której Le Parnasse Français napisał w 1732 roku, że "ma cudowną zdolność do wyciagania swoich preludiów i fantazji jak z rękawa.  Czasami improwizuje jeden utwór przez godzinę, drugi przez pół godziny z tak wielkim bogactwem melodii i harmonii i z takim smakiem, że zdaje się czarować słuchaczy".

25 sierpnia 2017 w Sali Wielkiej wrocławskiego Ratusza polski zespół Ars Cantus zaprezentuje czterogłosowe madrygały, które w XVI wieku napisała Maddalena Casulana - kompozytorka, śpiewaczka i lutnistką, która jako pierwsza kobieta w historii wydała swoje madrygały drukiem.

Na zakończenie Festiwalu, 26 sierpnia 2017, w cudownej scenerii Oratorium Marianum będą się działy prawdziwe cuda! Zespół Contrasto Armonico wykona utwory barokowych komopozytorek z Włoch, w tym Frencesci Caccini, Claudii Rusca, Antonii Padoani Bembo i wspomnianych już Barbary Strozzi i Isabelli Leonardy. "O che nuovo stupor! Co za cuda nowe!"

Zapraszam do zapoznania się ze szczegółowym programem tegorocznej edycji festiwalu Forum Musicum na stronie Forum Musicum 2017. Szczegóły wszystkich koncertów zostały także wpisane do Barokowego Rozkładu Jazdy: barokowyrozkladjazdy.pl: Forum Musicum 2017

Dziś imieniny Anny. Wszystkim Annom składam najserdeczniejsze życzenia 😘. A zamiast kwiatka, barokowa muzyka od imienniczki.

Najbardziej znana barokowa postać o imieniu Anna niezbyt się na dzisiaj nadaje, ponieważ była mężczyzną. To Anne Danican Philidor (1681 – 1728), kompozytor i twórca cyklu koncertowego Concert Spirituel, które odbywały się w latach 1725-1791 w Pałacu Tuileries w Paryżu.

Ale była też inna Anna...

Anna Isabella Calegari (6 września 1620 – 25 lutego 1704), szerzej znana jako Isabella Leonarda, pochodziła z włoskiego miasta Novara. Jej matką była Apollonia a ojcem hrabia Giannantonio Leonardi, doktor prawa. Lekcje muzyki pobierała już prawdopodobnie jako dziecko. Przypuszcza się, że jej nauczycielem był Gasparo Casati (1610–1641), utalentowany, ale mało znany kompozytor i maestro di cappella katedry w Novarze, w którego Il Terzo libro di sacri concenti a 2. 3. e 4. voci (Mediolan, 1640) są zamieszczone pierwsze znane utwory Leonardy.

W wieku 16 lat Calegari wstąpiła do Collegio di Sant’Orsola, klasztoru sióstr urszulanek w Novarze i przyjęła zakonne imię Isabella Leonarda. W klasztorze pozostała do końca życia a jej rodzina utrzymywała w tym czasie ścisłe związki ze zgromadzeniem i przekazywała mu pokaźne darowizny, przypuszcza się więc, że miało to wpływ na pozycję Leonardy, w tym objęcie przez nią w roku 1686 funkcji matki przełożonej. W dokumentach zakonnych figuruje także jako magistra musicae, czyli nauczycielka muzyki.

Anna Isabella Leonarda uchodzi za jednego z najpłodniejszych twórców - zarówno kobiet, jak i mężczyzn - działających w klasztorach w tamtych czasach. W opublikowanych przez nią zbiorach znajduje się ponad dwieście utworów, w tym motety i koncerty kościelne na jeden do czterech głosów, dialogi łacińskie, muzyczne zestawienia psalmów, responsoria, litanie, msze, sonaty da chiesa oraz pieśni, które pisała też w swoim w języku ojczystym. Prawie wszystkie kompozycje miały podwójne dedykacje - do Marii Dziewicy i do jednej z ważnych ówcześnie postaci - biskupa Novary, arcybiskupa Mediolanu lub cesarza Leopolda I. Wiemy też na pewno, że komponowała jedynie w czasie wolnym, we wstępie do Opera Decima (op.10) napisała bowiem, że komponowanie nie spowodowało nigdy zaniedbywania klasztornych obowiązków...

Zapraszam do posłuchania Sonaty dwunastej ze zbioru Sonate a 1. 2. 3. e 4 Istromenti, Opera XVI w wykonaniu Ingrid Matthews (skrzypce barokowe) i Byrona Schenkmana (klawesyn).